Pył przy szlifowaniu gładzi: Jak chronić płuca i oczy podczas remontu

Przy szlifowaniu gładzi płuca i oczy chroni się na trzech poziomach jednocześnie: ogranicza się ilość pyłu u źródła (szlifierka z odsysaniem albo szlifowanie na mokro), oddziela strefę pracy od reszty mieszkania folią i taśmą, a samemu zakłada się półmaskę filtrującą co najmniej klasy FFP2, szczelne gogle ochronne i odzież, którą po pracy od razu się pierze. Zwykła maseczka chirurgiczna albo bawełniana nie zatrzymuje drobnego pyłu i przy gładzi nie daje realnej ochrony.

Jesień to szczyt remontów w mieszkaniach. Okna są coraz częściej zamknięte, a pył z gładzi, który latem wywiałby przeciąg, zostaje w pomieszczeniach na tygodnie i osiada na meblach, w szafach i w kanałach wentylacyjnych.

Co jest w pyle z gładzi i dlaczego szkodzi

Większość gładzi do wnętrz to masy gipsowe z dodatkiem wypełniaczy mineralnych, na przykład mączki wapiennej, oraz niewielkiej ilości polimerów. Gotowe masy polimerowe w wiaderkach zawierają zwykle więcej wypełniaczy i spoiw syntetycznych. Przy szlifowaniu powstaje pył o bardzo drobnych ziarnach, z których część jest na tyle mała, że dociera głęboko do dróg oddechowych.

Krótkotrwały kontakt z pyłem gipsowym powoduje najczęściej podrażnienie nosa i gardła, kaszel, łzawienie i pieczenie oczu, a u alergików i astmatyków napad duszności. Wielokrotne, długie wdychanie pyłu bez ochrony obciąża płuca, dlatego zawodowi wykończeniowcy pracują w maskach nawet przy krótkich zleceniach. Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do szlifowania starych tynków i zapraw cementowych, które mogą zawierać krystaliczną krzemionkę, oraz do zdzierania bardzo starych powłok malarskich o nieznanym składzie.

Jeśli w mieszkaniu z lat 60. lub 70. są elementy, co do których istnieje podejrzenie, że zawierają azbest (płyty, okładziny, stare masy), nie szlifuje się ich ani nie kruszy. O ich usunięciu decyduje specjalistyczna firma.

Półmaska, gogle i odzież: co kupić do szlifowania

Półmaski filtrujące oznacza się według normy PN-EN 149 trzema klasami ochrony. Do prac remontowych w mieszkaniu wybór wygląda zwykle tak:

Klasa	Zastosowanie przy remoncie
FFP1	zamiatanie, krótkie prace w niewielkim zapyleniu, nie wystarcza do szlifowania gładzi
FFP2	szlifowanie gładzi gipsowej i polimerowej, cięcie płyt gipsowo-kartonowych
FFP3	szlifowanie starych tynków i zapraw, bardzo duże zapylenie, osoby z astmą i alergią

Maska z zaworem wydechowym jest wygodniejsza przy długiej pracy, bo mniej się pod nią pocimy i mniej parują okulary. Najważniejsze jest jednak dopasowanie: metalowy zacisk dociska się do nosa, a gumki ustawia tak, by przy mocnym wdechu maska lekko się zapadała. Zarost na twarzy rozszczelnia maskę i znacząco obniża jej skuteczność. Maski jednorazowe wymienia się, gdy oddycha się w nich wyraźnie trudniej albo są wilgotne, zwykle po jednej zmianie pracy.

Oczy chronią gogle z gumową uszczelką przylegającą do twarzy, oznaczone zgodnie z normą PN-EN 166. Zwykłe okulary ochronne z otwartymi bokami przepuszczają pył unoszący się w powietrzu. Do tego dochodzi czapka lub kaptur, rękawice i ubranie robocze, które zdejmuje się przed wejściem do czystej części mieszkania.

Mniej pyłu u źródła: szlifierka z odsysaniem i szlifowanie na mokro

Najskuteczniejszy sposób to nie dopuścić, by pył w ogóle wzbił się w powietrze. Szlifierka do gładzi z talerzem na długim ramieniu, podłączona do odkurzacza przemysłowego, zbiera znaczną część urobku już przy krążku. Odkurzacz powinien mieć filtr przeznaczony do drobnego pyłu budowlanego (oznaczany klasą L lub M) i system otrzepywania filtra. Zwykły domowy odkurzacz z workiem szybko się zatyka i część pyłu wydmuchuje z powrotem.

Przy niewielkich poprawkach dobrze sprawdza się szlifowanie na mokro: lekko zwilżoną gąbką ścierną wygładza się świeżą masę, a potem przeciera ścianę do sucha. Ta metoda nie zastąpi szlifowania dużych powierzchni, ale przy naprawach rys i ubytków pozwala niemal całkowicie uniknąć pylenia.

Dużo pyłu można też oszczędzić na etapie nakładania. Im równiej nałożona gładź, tym mniej szlifowania. O doborze masy i narzędzi piszemy w poradniku jak wybrać odpowiednią szpachlę do ściany.

Jak odciąć remontowany pokój od reszty mieszkania

Pył gipsowy przechodzi przez każdą szczelinę, dlatego przed szlifowaniem przygotowuje się strefę pracy:

1. Wynieś z pokoju wszystko, co się da, a resztę mebli owiń folią i oklej taśmą.
2. Drzwi zabezpiecz folią przyklejoną do ościeżnicy, najlepiej z zamkiem błyskawicznym do przechodzenia.
3. Zaklej kratki wentylacyjne w remontowanym pokoju i wyłącz rekuperację lub klimatyzację, żeby pył nie trafił do kanałów i filtrów.
4. Przy wyjściu połóż wilgotną szmatę lub matę, która zbierze pył z podeszew.
5. Pracuj przy uchylonym oknie, ale bez przeciągu, który rozniesie pył po całym mieszkaniu.

Dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży i zwierzęta nie powinny przebywać w mieszkaniu w czasie szlifowania. Jeśli to niemożliwe, przynajmniej w osobnym, szczelnie zamkniętym pokoju.

Sprzątanie po szlifowaniu bez ponownego pylenia

Pyłu po gładzi nie zamiata się szczotką, bo to podrywa go z powrotem w powietrze. Kolejność jest odwrotna: najpierw odkurza się ściany, parapety i podłogę odkurzaczem przemysłowym, wciąż w masce, a dopiero potem przeciera wszystko na wilgotno, kilkakrotnie płucząc ścierkę. Folię zwija się ostrożnie do środka, tak by pył został w środku rulonu.

Po skończonej pracy ubranie robocze pierze się osobno, a twarz i włosy myje od razu. Jeśli mimo ochrony pojawia się utrzymujący się kaszel, świszczący oddech albo podrażnienie oka, które nie mija po przepłukaniu wodą, trzeba skonsultować się z lekarzem. Gdy ściany są już gładkie i czyste, można przejść do gruntowania i malowania, opisanych w artykule jak przygotować ściany pod malowanie.