Śnieg na dachu: Kiedy trzeba go usuwać i jak robić to bezpiecznie

Śnieg z dachu trzeba usuwać wtedy, gdy jego ciężar zbliża się do obciążenia, na które zaprojektowano konstrukcję, albo gdy zaczyna zagrażać ludziom: zsuwa się nad wejściem, chodnikiem czy podjazdem, tworzy nawisy i sople przy okapie. Na typowym dachu stromym domu jednorodzinnego w większości zim śnieg można zostawić, ale na dachach płaskich, wiatach, garażach i halach o dużej rozpiętości kontrola po każdych intensywnych opadach jest koniecznością. Odśnieżanie zawsze robi się z zachowaniem zasad pracy na wysokości, a w przypadku dużych obiektów zleca się je firmie.

Listopad to dobry moment, żeby się do tego przygotować: sprawdzić, na jakie obciążenie zaprojektowano dach, zamontować płotki śniegowe i ustalić, kto i czym będzie odśnieżał, zanim spadnie pierwszy duży śnieg.

Ile waży śnieg na dachu

Śnieg ma bardzo różny ciężar w zależności od tego, jak długo leży i czy przeszedł odwilż. Orientacyjne wartości dla jednego metra sześciennego wyglądają następująco:

Rodzaj śniegu	Orientacyjny ciężar 1 m³
świeży, puszysty	około 100 kg
osiadły po kilku dniach	około 200 do 300 kg
mokry, po odwilży	około 400 do 500 kg
lód	około 900 kg

Oznacza to, że 30 centymetrów mokrego śniegu waży na metrze kwadratowym około 120 do 150 kg, czyli tyle, co ponad metrowa warstwa świeżego puchu. Najgroźniejsza jest sytuacja, w której po dużych opadach przychodzi deszcz albo odwilż, a potem mróz. Warstwa nasiąka wodą, zamarza i zamienia się w ciężką skorupę.

Polska jest podzielona na strefy obciążenia śniegiem według normy PN-EN 1991-1-3. Najniższe wartości obowiązują na zachodzie i w centrum kraju, wyższe na północnym wschodzie, a najwyższe w górach, gdzie obciążenie rośnie wraz z wysokością nad poziomem morza. Projektant uwzględnia strefę i kształt dachu, więc informacja o dopuszczalnym obciążeniu jest w projekcie budowlanym domu.

Kiedy odśnieżanie jest konieczne

Właściciel lub zarządca obiektu ma obowiązek utrzymywać go w należytym stanie technicznym, w tym usuwać nadmiar śniegu i lodu z dachu oraz sople i nawisy zagrażające przechodniom. Konkretne sytuacje, w których trzeba działać, to:

• grubość pokrywy na dachu płaskim lub o małym spadku przekracza wartość ustaloną w projekcie albo w instrukcji użytkowania obiektu,
• na dachu tworzą się zaspy przy attykach, ścianach wyższej części budynku, kominach i w koszach,
• z okapu zwisają duże sople albo nawis nad wejściem, chodnikiem lub miejscem parkingowym,
• pojawiają się niepokojące objawy w budynku: ugięcie belek lub stropu, pękanie tynków na suficie, trudności z otwieraniem drzwi i okien, trzaski konstrukcji.

Objawy z ostatniego punktu wymagają natychmiastowego opuszczenia zagrożonej części budynku i wezwania straży pożarnej oraz konstruktora. W takiej sytuacji nie wchodzi się na dach.

Właściciele budynków o powierzchni zabudowy powyżej 2000 m² oraz innych obiektów o powierzchni dachu powyżej 1000 m² (na przykład hal, magazynów, obiektów handlowych) mają dodatkowo obowiązek kontroli stanu technicznego dwa razy w roku, do 30 listopada i do 31 maja, zgodnie z Prawem budowlanym.

Jak bezpiecznie usuwać śnieg z dachu

Najbezpieczniej jest odśnieżać z poziomu gruntu. Do dachów parterowych domów, garaży i wiat służą zgarniacze teleskopowe na długich drążkach, którymi ściąga się śnieg z dolnej części połaci. Gdy wejście na dach jest konieczne, obowiązują zasady pracy na wysokości:

1. Nigdy nie pracuj sam. Druga osoba na dole pilnuje strefy zrzutu i może wezwać pomoc.
2. Używaj szelek bezpieczeństwa z linką przypiętą do pewnego punktu kotwiczenia, a nie do rynny czy anteny.
3. Usuwaj śnieg równomiernie z obu stron kalenicy i od krawędzi w stronę środka, żeby nie przeciążyć jednej strony konstrukcji.
4. Zostaw kilkucentymetrową warstwę śniegu na pokryciu. Łopata i skrobak dociśnięte do blachy czy papy niszczą powłokę i membranę.
5. Wygrodź taśmą strefę pod okapem, na którą spada śnieg.

Na dachach płaskich krytych papą lub membraną nie używa się metalowych łopat i siekier do lodu. Lepiej sprawdzają się łopaty z tworzywa. Lód przy wpustach dachowych usuwa się ostrożnie, bo to tamtędy po odwilży musi odpłynąć woda. Zablokowany wpust może spowodować zalanie stropu, a o naprawach przecieków piszemy w poradniku jak skutecznie uszczelnić przeciekający dach.

Płotki śniegowe, kable grzewcze i przygotowanie przed zimą

Część problemów da się rozwiązać, zanim spadnie śnieg. Płotki śniegowe montowane nad okapem zatrzymują śnieg na połaci i chronią przed jego gwałtownym zsuwaniem się na chodnik czy samochód. Są szczególnie przydatne na pokryciach z blachy, z których śnieg zjeżdża lawinowo. Montaż płotków warto skonsultować z dekarzem, bo zatrzymany śnieg dodatkowo obciąża dolną część dachu.

Kable grzewcze w rynnach, rurach spustowych i przy wpustach dachów płaskich zapobiegają tworzeniu się lodu i sopli. Muszą być dobrane do długości i rodzaju rynny, mieć termostat lub sterownik pogodowy i być podłączone przez elektryka do obwodu z wyłącznikiem różnicowoprądowym.

Przed zimą warto też:

• odszukać w projekcie lub dokumentacji obiektu dopuszczalne obciążenie śniegiem,
• przygotować zgarniacz teleskopowy i łopatę z tworzywa,
• sprawdzić punkty kotwiczenia lub ławy kominiarskie, jeśli przewiduje się wchodzenie na dach,
• w obiektach usługowych i magazynowych ustalić z firmą zewnętrzną termin reakcji po intensywnych opadach.

Zima obciąża nie tylko dach, ale i instalacje w nieogrzewanych częściach budynku. Jak przygotować rury na mróz, opisujemy w tekście jak zabezpieczyć instalację wodną przed zamarzaniem.